Δ.Ε.2.ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ

Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό, προσπαθώντας να δώσουν νόημα στη ζωή τους και απάντηση στα μεγάλα ερωτήματα της ύπαρξης. Για τον Χριστιανισμό, ο Θεός δεν είναι μια απρόσωπη δύναμη αλλά ο Τριαδικός Θεός – Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα – που αποκαλύπτεται στην ιστορία και σχετίζεται προσωπικά με τον άνθρωπο.

Στην ενότητα αυτή θα γνωρίσουμε πώς η Εκκλησία περιγράφει τον Θεό, πώς βιώνεται η παρουσία Του στη ζωή των πιστών, και γιατί η πίστη στον Τριαδικό Θεό αποτελεί το κέντρο της χριστιανικής εμπειρίας και ελπίδας.

Υλικό – PDF

 

 Η παρουσίαση του μαθήματος

Δ.Ε.1. ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟ

 Η αναζήτηση του Θεού είναι διαχρονική· από τους αρχαίους φιλόσοφους μέχρι τους σύγχρονους επιστήμονες και από την προσωπική πίστη κάθε ανθρώπου μέχρι τις μεγάλες θρησκευτικές παραδόσεις.

Σ’ αυτή την ενότητα θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πώς οι άνθρωποι αναζήτησαν τον Θεό, ποιες είναι οι απαντήσεις που έδωσαν η φιλοσοφία, η επιστήμη και κυρίως η χριστιανική πίστη, και πώς όλα αυτά συνδέονται με τις δικές μας αναζητήσεις σήμερα.

Υλικό – PDF

📥 Κατέβασμα PDF

Ο Θεός υπάρχει επειδή τον έχω γνωρίσει!

Έρευνες και προβληματισμοί για τη θρησκευτικότητα των νέων 

 Στη σύγχρονη εποχή, η σχέση των νέων με τη θρησκεία αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και κρίσιμα ζητήματα. Μέσα από έρευνες και γόνιμο προβληματισμό, αναζητούνται οι τρόποι με τους οποίους οι νέοι προσεγγίζουν, κατανοούν και βιώνουν την πίστη. Ο κ. Σωτήρης Κόλλιας μοιράζεται σκέψεις, στοιχεία και προοπτικές γύρω από το θέμα αυτό, φωτίζοντας πλευρές που αξίζει να συζητηθούν.

Δ.Ε.4. ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ

ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ

Κάθε μέρα παίρνεις αποφάσεις:

1. Να βοηθήσεις έναν συμμαθητή σου ή να τον αγνοήσεις;
2. Να πεις την αλήθεια ή να πεις ένα ψέμα για να βγεις από τη δύσκολη θέση;
3. Να μοιραστείς κάτι ή να το κρατήσεις μόνο για σένα;

Πίσω από κάθε επιλογή κρύβεται ένα κίνητρο – ένας λόγος που σε ωθεί να δράσεις. Μπορεί να είναι ο φόβος, το συμφέρον, η φιλοδοξία… αλλά μπορεί να είναι και η αγάπη, η ελευθερία, η δικαιοσύνη.

Η ηθική ζωή δεν κρίνεται μόνο από το τι κάνουμε εξωτερικά, αλλά κυρίως από το γιατί το κάνουμε. Το ίδιο έργο μπορεί να φαίνεται καλό, αλλά αν το κίνητρο είναι ο εγωισμός, τότε χάνει την αληθινή του αξία. Αν όμως η πηγή του είναι η αγάπη και η ελευθερία, τότε αποκτά νόημα και προσφέρει ζωή.

Η χριστιανική παράδοση μάς υπενθυμίζει ότι αυτό που μετρά περισσότερο είναι η προαίρεση – η εσωτερική διάθεση της καρδιάς. Εκεί αποκαλύπτεται το πραγματικό κίνητρο.

Σκέψου:

• Γιατί κάνεις το καλό; Από φόβο τιμωρίας ή από αγάπη;

• Όταν βοηθάς, περιμένεις ανταμοιβή ή το κάνεις ανιδιοτελώς;

• Πώς θα ήταν η ζωή μας αν οι πράξεις όλων μας είχαν ως κίνητρο την αγάπη;

Σε αυτή την ενότητα θα διερευνήσουμε μαζί:
✔ ποια είναι τα γνήσια και ποια τα ιδιοτελή κίνητρα,
✔ πώς επηρεάζουν τις πράξεις μας,
✔ και πώς μπορούμε να καλλιεργούμε την ελευθερία και την αγάπη, ώστε οι επιλογές μας να οδηγούν σε μια πραγματικά ηθική ζωή.

Παιχνίδι: «Μάντεψε το κίνητρο!»

Σενάρια

1. Ένας μαθητής βοηθά συμμαθητή του να διαβάσει για το διαγώνισμα.

   • Κίνητρο: θέλει πραγματικά να τον στηρίξει ή απλώς περιμένει να τον βοηθήσει κι εκείνος στο μέλλον;

2. Μια μαθήτρια λέει ψέματα στους γονείς της για να αποφύγει τιμωρία.

   • Κίνητρο: φόβος ή αγάπη;

3. Κάποιος δίνει χρήματα σε φιλανθρωπία, αλλά φροντίζει να το μάθουν όλοι στο σχολείο.

   • Κίνητρο: προσφορά ή φιλοδοξία/επίδειξη;

4. Μια φίλη στέκεται δίπλα σε συμμαθήτριά της που όλοι κοροϊδεύουν.

   • Κίνητρο: αληθινή αγάπη και θάρρος ή επιθυμία να φανεί «η καλή» μπροστά στους καθηγητές;

5. Ένας μαθητής μαζεύει σκουπίδια από την αυλή του σχολείου.

   • Κίνητρο: σεβασμός στο περιβάλλον ή φόβος για τιμωρία από τον διευθυντή;

Συζήτηση – Ερωτήσεις

• Τι κάνει ένα κίνητρο γνήσιο;

• Μπορεί η ίδια πράξη να έχει διαφορετική αξία ανάλογα με το κίνητρο;

• Πώς θα ήταν η κοινωνία αν οι πράξεις μας βασίζονταν μόνο στην αγάπη;

Η παρουσίαση του μαθήματος

📺 Άνοιξε σε πλήρη οθόνη

TΟ Φύλλο εργασίας της ενότητας

Μικρές πράξεις καλοσύνης

O Φαρισσαίος και ο Τελώνης

Βίντεο

Η παραβολή του Φαρισσαίου και του τελώνη

Βίντεο

EΝΟΤΗΤΑ 3 . Η ΗΘΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ 

Η ηθική συνείδηση είναι η εσωτερική πυξίδα που μας δείχνει τι είναι σωστό και τι λάθος. 

 Όμως: 

•  Είναι η ίδια για όλους; 
•  Διαμορφώνεται από την κοινωνία, την οικογένεια ή από την πίστη; 
•  Πόσο εύκολο είναι να την ακολουθούμε, ειδικά όταν όλα γύρω μας μάς πιέζουν να συμβιβαστούμε; 

 Η Ορθόδοξη παράδοση μάς καλεί να δούμε την ηθική συνείδηση ό ως φωνή του Θεού μέσα μας· μια εσωτερική πυξίδα ελευθερίας και ευθύνης. 

 Στην ενότητα αυτή θα ανακαλύψουμε:

•  Τι είναι η ηθική συνείδηση και πώς διαμορφώνεται. 
•  Πώς σχετίζεται με τις προσωπικές μας επιλογές. 
•  Πώς η πίστη δίνει κριτήρια για μια ζωή με αλήθεια, δικαιοσύνη και αγάπη.

Το φύλλο εργασίας του μαθήματος

📥 Κατέβασε το PDF

Το σχεδιάγραμμα του μαθήματος

📥 Κατέβασε το PDF

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ!

Η ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΘΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ

 

Έχεις ποτέ βρεθεί μπροστά σε ένα δίλημμα; Να πεις την αλήθεια και να ρισκάρεις ή να πεις ένα «αθώο» ψέμα; Να υπερασπιστείς έναν φίλο σου, ακόμα κι αν αυτό σε φέρει σε δύσκολη θέση; Αυτές οι στιγμές είναι που γεννούν τον ηθικό προβληματισμό: μια εσωτερική πάλη ανάμεσα στο «σωστό» και στο «λάθος». Η κοινωνία, οι φίλοι, τα social media, η οικογένεια – όλα μας τραβούν σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Όμως, υπάρχει άραγε μια «ηθική πυξίδα» που μας δείχνει πάντα τον δρόμο;
Η Χριστιανική θεώρηση έρχεται να απαντήσει: η ηθική δεν είναι απλώς κανόνες ή απαγορεύσεις, αλλά ένας τρόπος ζωής που οδηγεί στην ελευθερία, στην αγάπη και στη σχέση με τον Θεό.

 

ΤΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ

 Το Μυστήριο του Ευχελαίου δεν αφορά μόνο τη σωματική ίαση, αλλά και τη συγχώρεση αμαρτιών;

Στην Επιστολή του Ιακώβου (5,14-15) αναφέρεται ότι η «εὐχὴ τῆς πίστεως» σώζει τον ασθενή και του χαρίζεται συγχώρεση, δείχνοντας ότι η θεραπεία στην Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ολιστική, αγγίζοντας σώμα και ψυχή.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

 Το μυστήριο της Ιεροσύνης

Έχεις σκεφτεί ποτέ ποιος είναι ο ρόλος του ιερέα; Ο ιερέας είναι ένας άνθρωπος που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην τέλεση των Μυστηρίων, στη διακονία, δηλαδή στην αγάπη και την προσφορά.

Η Ιεροσύνη δεν είναι εξουσία, αλλά λειτούργημα. Ο Χριστός την καθιέρωσε, καλώντας τους Αποστόλους και δίνοντάς τους την αποστολή να γίνουν “αλιείς ανθρώπων” και να συνεχίσουν το έργο Του στον κόσμο.

Σήμερα, μέσα από την Ιεροσύνη, συνεχίζεται αυτή η αλυσίδα διακονίας: διάκονοι, ιερείς, επίσκοποι… όλοι υπηρετούν τον ίδιο σκοπό — να μοιράζουν στον κόσμο το φως και την ελπίδα του Θεού. 

Ιεροσύνη και διάκριση των χαρισμάτων 

Έτσι λοιπόν κάθε μέλος της Εκκλησίας έχει το δικό του διακόνημα, το χάρισμά του, το ειδικό λειτούργημά του. Όλα τα μέλη είναι λαϊκοί ή ιερείς –οι όροι είναι ισοδύναμοι– αλλά τα διακονήματά τους είναι διαφορετικά. Ο ένας είναι επίσκοπος, ο άλλος πρεσβύτερος, ο τρίτος διάκονος ή διακόνισσα, ένας άλλος διδάσκαλος, προφήτης, κοσμικός ή μοναχός, έγγαμος ή άγαμος, απόστολος ή κήρυκας, θεολόγος, απλούστατα άνθρωπος προσευχόμενος. Αυτές οι λειτουργίες είναι διαφορετικές, αλλά όλες είναι κατ’ ουσίαν ιερατικές, απαραίτητες οι μεν στις δε. Γιατί, μόνο όταν όλα τα μέλη εκτελούν τις λειτουργίες τους, το Σώμα παραμένει εν υγεία, η Εκκλησία μπορεί να εκδηλώνεται με πληρότητα και να εκτελεί πραγματικά το έργο της. Ως ιερέας, ο πιστός συναθροίζεται με τους αδελφούς του γύρω από το θυσιαστήριο, προσκομίζοντας τον ευχαριστιακό άρτο και οίνο, σημείο της προσφοράς ολόκληρης της ζωής. Προσέρχεται εκεί όχι ως απλός παρακολουθών, αλλά ως συμμετέχων. Διότι η λειτουργία, όρος ελληνικός, προερχόμενος εκ των λέξεων Λαός και έργον, είναι ακριβώς το έργο του Λαού. Κατ’ αυτήν την έννοια ο πιστός είναι συν­λειτουργός. Και ο ένας και ο άλλος είναι εξίσου απαραίτητοι, διότι εάν χωρίς ιερέα δεν τελείται ευχαριστία, χωρίς την κοινότητα επίσης δεν είναι δυνατόν να τελεσθεί. Ο ιερέας είναι αντιπρόσωπος της κοινότητας και ταυτόχρονα αποτελεί πραγματικό σημείο της παρουσίας του Χριστού. 

Νέλλας, Π., Βασίλειον ιεράτευμα, μελέτη επί του προβλήματος του λαϊκού στοιχείου, Σύναξη, 2002, τχ. 83, σ. 48­60

Δραστηριότητα: Με βάση την παρακάτω εικόνα δώστε έναν τίτλο αιτιολογώντας τον σχετικά με τον ρόλο του ιερέα στην κοινωνία.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ο ρόλος του ιερέα 

Ο ιερέας του Ιησού δεν μπορεί να εκπληρώσει καρποφόρα το ιερατικό του έργο, αν δεν βρίσκεται πρώτα γονατισμένος, όπως ο Κύριός του, μπροστά στους ανθρώπους, σε μια στάση ταπεινώσεως και διακονίας, και αν δεν τους πλένει τα πόδια. Χωρίς αυτή την απαραίτητη προϋπόθεση το λειτούργημά του δεν θα φέρει καρπούς. Αλλά πώς είναι δυνατόν να μεταφραστεί αυτή η διάθεση της ταπεινώσεως και της διακονίας στην καθημερινή ζωή του ιερέα; Συχνά ο ιερέας θα είναι υποχρεωμένος να αναλάβει πρωτοβουλίες, να καθοδηγήσει και να κατευθύνει. Αλλά ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να θυμάται ότι το πρωτείο που αναγνωρίζεται σε αυτόν, είναι ένα πρωτείο διακονίας. Ο ιερεύς δεν θα ζητήσει γοητεία ούτε εξουσία. Θα είναι ο ταπεινός υπηρέτης όλων. Σε οποιονδήποτε ζητάει τη βοήθειά του –ή σε οποιονδήποτε από ’κείνους που έχουν δικαίωμα σ’ αυτή τη βοήθεια και αν ακόμα δεν τη ζητάει– ο ιερεύς πρέπει να έχει τη δύναμη να λέει: «Είμαι δικός σου. Σου ανήκω, διότι ανήκω εις τον Ιησού Χριστό. Σου αναγνωρίζω το δικαίωμα να βάλεις το χέρι σου επάνω μου και να με θεωρήσεις σαν υπηρέτη σου. Όποιος κι αν είσαι, συ που τώρα έχεις ανάγκη από μένα, μου είσαι τη στιγμή που μου μιλάς, η πιο αξιόλογη ψυχή. Έχεις δικαίωμα σε όλες μου τις δυνάμεις της απαρνήσεως και της αγάπης. Αφιερώνομαι σε σένα». Και αν ακόμα ο ιερέας δεν προφέρει αυτές τις λέξεις, θα πρέπει 125 Η χειροτονία εις πρεσβύτερον του π. Αθανασίου Γ. Β. από τον μητροπολίτη Μόρφου κ. Νεόφυτο, Κύπρος. Από την πύλη εκκλησιαστικών ειδήσεων «Amen». τουλάχιστον η στάση του να τις εκφράζει. Θα πρέπει να προχωρεί φέροντας γύρω του, ιδίως εκεί που κυριαρχούν ο εγωισμός και η διχόνοια, την ειρήνη του Χριστού, το συμφιλιωτικό έργο του Χριστού, την αγάπη του Χριστού. Ο ιερέας θα πρέπει να είναι ήρεμος και στοργικός μπροστά σε κάθε αντίθεση. Βαθιά αφοσιωμένος στην ακεραιότητα του μηνύματος της Εκκλησίας του δεν πρέπει ν’ αντιμετωπίσει ποτέ με εχθρότητα ή με περιφρόνηση τις άλλες ειλικρινείς θρησκευτικές ομολογίες. Θα ευχαριστεί τον Θεό για τις χάριτες που δίνει στις καλοπροαίρετες ψυχές, οπουδήποτε και αν βρίσκονται. Ποτέ δεν θα αντισταθεί στο κακό με κακό. Ποτέ δεν θα χρησιμοποιήσει και δεν θα συμβουλεύσει τη βία. Ο ιερέας πρώτα πρώτα χρωστάει τον εαυτό του σ’ αυτούς που υποφέρουν. Δεν θα έχει κάνει τιποτα, όταν δεν θα έχει ο ίδιος «μοιραστεί» το βάρος του άλλου, όταν δεν θα έχει προσπαθήσει να σηκώσει κι αυτός αυτό το βάρος, όταν δεν έχει εισχωρήσει αληθινά στον πόνο του αδελφού του, όταν η συμπάθειά του δεν του «στοιχίζει» μερικά πράγματα και δεν τον οδηγεί σε μια συγκεκριμένη θυσία. 

Ζιλλέ. Λ., Γίνε ιερεύς μου, Μτφρ. Μητρ. Αττικής Νικόδημος, Σπορά, Αθήνα, 1992, σ. 23­28.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟ ΙΩΑΝΝΗ ΜΠΑΛΤΟ

Δραστηριότητα: Ας συντάξουμε μια επιστολή προς τον τοπικό επίσκοπο με θέμα την ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής των λαϊκών στις αποφάσεις της Εκκλησίας ή άλλα θέματα που σας απασχολούν. Κατόπιν θα παρουσιάσουμε στην ολομέλεια της τάξης και θα συζητήσουμε σε σχέση με τις προτάσεις σας. 

Ο πατέρας μου 

Το μεσημέρι της ημέρας εκείνης δεν θέλησα να φάω. Κρύφτηκα. Και έκλαιγα για τη δυστυχία μου. Ο πατέρας μου ήλθε για να με παρηγορήσει. – Γιατί κλαις; Με ρώτησε. – Όλα τα παιδιά του κόσμου έχουν τον δικό τους πατέρα, εκτός από μένα, είπα. – Κι εσύ έχεις έναν πατέρα. Εγώ είμαι ο πατέρας σου. – Ναι, είσαι ο πατέρας μου. Αυτό είναι σωστό. Αλλά δεν είσαι αποκλειστικά δικός μου πατέρας. Είσαι πατέρας όλων των ανθρώπων. Μη μου πεις πως αυτό δεν είναι σωστό. Και συνέχιζα να κλαίω. Είσαι πατέρας ακόμα και ’κείνων που είναι μεγαλύτεροι από σένα στην ηλικία. Τους άκουσα και τους είδα. Πατέρας των γερόντων! Τους αποκαλούσες «παιδιά σου». Είσαι ο πατέρας όλου του κόσμου. Πατέρας του καθενός. Είσαι ακόμα πατέρας των κακών και βρωμερών ανθρώπων. Η δυστυχία μου μ’ εμπόδιζε να μιλώ. Μια θηλιά μ’ έπνιγε στο λαιμό. Και οι λέξεις σταμάτησαν να βγαίνουν απ’ το στόμα μου. Κι είχα δίκιο να είμαι δυστυχής. Γιατί αγαπούσα τον πατέρα μου. Και όταν αγαπά κανείς ένα πράγμα, θέλει να του ανήκει αποκλειστικά. Όταν κανείς αγαπά ένα λιβάδι, έναν κήπο, ένα ζώο ή ένα πράγμα, θέλει να το έχει στην απόλυτη κατοχή του. Το να κατέχεις και να σου ανήκει ένα πράγμα που αγαπάς είναι νόμος της φύσεως. Όταν κανείς αγαπά ένα πράγμα, δεν μπορεί να το παραχωρήσει και να το παραδώσει στην κοινή χρήση. – Εγώ σε αγαπώ τόσο πολύ! Και τώρα ανακαλύπτω πως είσαι πατέρας όλου του χωριού, είπα. Τα δάκρυά μου κάποτε σταμάτησαν. Κι όμως υπήρχαν κι άλλα δάκρυα να κυλήσουν. – Πες μου, γιατί είσαι ο πατέρας όλων των ανθρώπων; Το ποθούσα τόσο πολύ να είχα κι εγώ έναν δικό μου πατέρα. Απόλυτα δικό μου. Όπως τ’ άλλα παιδιά. Γιατί λοιπόν δεν ανήκεις αποκλειστικά σε μένα; – Είμαι πατέρας όλων γιατί είμαι ιερεύς, απάντησε ο πατέρας μου. 

Γκεωργκίου Κ.Β., Από την 25η ώρα στην αιώνια ώρα, Μτφρ. Ε. Κ. Στύλιος αρχιμ., Έλαφος, Αθήνα 1967, σελ. 35­37.

Ο ιερέας ως άνθρωπος 

Η παράδοση της Εκκλησίας απαιτεί από τον κληρικό να έχει πνευματική ωριμότητα, αλλά δεν απαιτεί οι κληρικοί να είναι άνθρωποι χωρίς ατέλειες, πρώτον γιατί αυτό είναι αδύνατο και δεύτερον γιατί η δύναμή Του “ἐν ἀσθενεία τελειοῦται” (Β΄ Κορ. 12, 9). Η δυνατότητά μας να μην συγχέουμε τη 128 Οι πρώτες Διακόνισσες του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Φωτογραφίες από το ιστολόγιο «Νυχθημερόν», 18 Φεβρουαρίου 2017. Οι ιερείς στον σύγχρονο κόσμο. σχετική πνευματική ωριμότητα με την τελειότητα είναι ένα από τα πιο αδιάψευστα κριτήρια ορθοδοξίας. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος μας προβάλλει και πάλι τον Παύλο, σαν παράδειγμα εργάτη του Ευαγγελίου και ποιμένα που είχε ατέλειες και αδυναμίες, τις οποίες ομολογούσε χωρίς δισταγμούς, και τις οποίες όμως είχε με τη χάρη του Θεού την πνευματική ωριμότητα να τις χρησιμοποιεί εποικοδομητικά και γι’ αυτόν και για τους άλλους. 

Φάρος, π. Φ., Κλήρος. Η ανεκπλήρωτη υπόσχεση πατρότητος, Ακρίτας, Αθήνα, 1992, σ. 75